Đề: Quan niệm về thời gian của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng.

Dàn ý

– Quan niệm về thời gian trước đây: Thời gian là tuần hoàn, vĩnh cửu. .

– Theo Xuân Diệu: Thời gian là tuyến tính, trôi chảy nhanh chóng, một đi không trở lại.

+ Quan niệm này xuất phát từ cái nhìn động, biện chứng về vũ trụ, về thời gian.

+ Thời gian trong cảm nhận của Xuân Diệu đầy tính mất mát.

– Cách cảm nhận về thời gian của Xuân Diệu xuất phát từ ý thức sau về giá trị của sự sống cá thể.

– Quan niệm và thái độ ấy đã thể hiện sự tích cực rất đáng trân chính của tư tưởng Xuân Diệu.

Bài làm

Cùng với sự chuyển vần của không gian vũ trụ là sự trôi chảy của thời gian. Thực tế, thời gian tự nhiên, thời gian khách quan muôn đời vẫn thế.

Nhưng quan niệm về thời gian, sự cảm nhận về thời gian thì mỗi thời đại, mỗi cá nhân môi khác. Vậy nên mới có sự không đồng nhất trong quan niệm về thời gian của Xuân Diệu với các thi nhân xưa.

Trong thơ ca cổ điển, nhiều thi nhân từng than thở về sự ngắn ngủi của kiếp người. Họ gọi thời gian là áng phù vân, là bóng cầu qua cửa sổ. Nhưng do xuất phát từ cái nhìn tĩnh, có phần siêu hình, lấy sinh mệnh vũ trụ để làm thước đo thời gian nên nhiều nhà thơ trung đại quan niệm thời gian là tuần hoàn, vĩnh cửu. Nghĩa là thời gian được hình dung như một vòng tròn liên tục tái diễn, hết một vòng quay lại về điểm xuất phát, cứ trở đi rồi trở lại mãi mãi. Mà đã là vòng tuần hoàn thì những thời khắc, thời đoạn của nó có ra đi rồi cũng sẽ quay trở về:

Xuân thứ bách hòa lạc

Xuân đáo bạch hoa khai.

(Xuân đi, trăm hoa rụng,

Xuân đến, trăm hoa nở.)

(Cáo tật thị chúng – Mãn Giác Thiền sư)

 

(..) xuân đi xuân lại lại (Tự tình II • Hồ Xuân Hương) .

Vậy nên nhiều người vẫn đinh ninh người chết chưa hẳn là hư vô mà có thể cùng với cộng đồng và trời đất tuần hoàn:

Mạc vị xuân tàn hoa lạc tận,

Đình tiền tạc dạ nhất chi mai.

(Chớ bảo xuân tàn hoa rụng hết.

Đêm qua, một cành mai trước sân.)

(Cáo tật thì chúng – Mãn Giác Thiền sư)

Đến Xuân Diệu và các nhà thơ mới, do có sự thức tỉnh của ý thức cá nhân mà quan niệm về thời gian ở họ đã hoàn toàn đổi khác. Xuân Diệu cho rằng thời gian là tuyến tính, như một dòng chảy xuôi chiều, trôi chảy nhanh chóng, một đi không trở lại, mỗi phút trôi qua là mất đi vĩnh viễn:

Cái bay không đợi cái trôi,

Từ tội phút trước, sang tội phút này.

 (Đi thuyền)

Quan niệm này xuất phát từ cái nhìn động, rất biện chứng về vũ trụ, về thời gian

Xuân đương tới, nghĩa là xuân đương qua

Loading...

Xuân còn non, nghĩa là cuốn sẽ già.

Điệp ngữ nghĩa là thu khít, xếp trùng khoảng cách thời gian đương tới với đương qua, còn non và sẽ già. Nó cắt nghĩa về bước đi nhanh chóng, gấp gáp của thời gian. Khác với người xưa, Xuân Diệu lấy sinh mệnh cá thể làm thước đo thời gian. Tức là lấy cái hữu hạn của đời người ra để đo đếm thời gian trong vũ trụ. Thậm chí ông còn lấy quãng ngắn nhất, giàu ý nghĩa nhất của cuộc đời là tuổi trẻ ra để làm thước đo:

Mà xuân hết, nghĩa là tôi cũng mất.

Lòng tôi rộng, nhưng lượng trời cứ chật,

Không cho hoài thời trẻ của nhân gian,

Nói làm chi rằng xuân vẫn tuần hoàn,.

Nếu tuổi trẻ chẳng hai lần thắm lại!

Còn trời đất, nhưng chẳng còn tôi mãi,

Nên bâng khuâng tôi tiếc cả đất trời.

Phải vậy chăng mà cảm nhận về thời gian của thi nhân là cảm nhận đầy tính mất mát. Mỗi khoảnh khắc trôi qua là một sự mất mát, một phần đời trong sinh mệnh cá thể đã mất đi vĩnh viễn, thấm thía hơn, là một phần vô cùng quý giá của tuổi trẻ mình đã mãi mãi trôi đi.

Trong cái nhìn của Xuân Diệu, mỗi khoảnh khắc đang lìa bỏ hiện tại để trở thành quá khứ được hình dung như một cuộc chia lìa. Khoảnh khắc nào cũng là một chia lìa, một mất mát:

Mùi tháng năm đều rớm vị chia phối,

Khắp sông núi vẫn than thầm tiễn biệt…

Dòng chảy thời gian được nhà thơ nhìn như một chuỗi vô tận của những mất mát, chia phôi, cho nên thời gian thấm đẫm hương vị của chia lìa. Dậy lên đó đây khắp sông núi là những lời than thở tiễn biệt. Đó là lời thở than của vạn vật. Là không gian đang tiễn biệt thời gian. Là mỗi một sự vật thiên nhiên đang ngậm ngùi tiễn biệt một phần đời của chính nó. Những phần đời của sinh mệnh mình đang ra đi không thể nào cưỡng lại, nó tạo nên sự trôi chảy không ngừng, tạo nên sự phôi pha, phai tàn của từng cá thể:

Con gió xinh thì thào trong lá biếc

Phải chăng hờn vì nỗi phải bay đi ?

Chim rộn ràng bỗng đứt tiếng reo thi,

Phải chăng sợ độ phai tàn sắp sửa?

Cách cảm nhận về thời gian như vậy, xét đến cùng xuất phát từ ý thức sâu xa về giá trị của sự sống cá thể, từ sự thức tỉnh sâu sắc về “cái tôi” cá nhân, về sự tồn tại có ý nghĩa của mỗi cá nhân trên đời. Mỗi khoảnh khắc trong đời người đều vô cùng quý giá. Nó quý giá chính vì một khi đã mất đi là mất đi vĩnh viễn. Quan niệm ấy khiến cho con người biết quý từng giây phút của đời mình, biết nâng niu, trân trọng từng giây từng phút của cuộc đời, nhất là những năm tháng tuổi trẻ.Hãy sống làm sao để mọi khoảnh khắc của đời mình luôn tràn đầy ý nghĩa, thế mới là biết sống. Đây chính là cơ sở sâu xa của thái độ sống “vội vàng”. Hãy mau lên, vội vàng lên để tận hưởng những giây phút tuổi xuân của mình, tận hưởng những gì mà cuộc đời ban tặng cho mình cho chếnh choáng mùi thơm, cho đã đầy ánh sáng – Cho no nê thanh sắc của thời tươi. Đó chính là niềm khao khát sống sôi nổi, mãnh liệt của thanh niên, của tuổi trẻ.

Rõ ràng, toàn bộ quan niệm và thái độ ấy đã thể hiện sự tích cực rất đáng trân trọng của tư tưởng Xuân Diệu.

 

 

Quan niệm về thời gian của Xuân Diệu trong bài thơ Vội vàng.
2.3 (46.67%) 3 đánh giá

Từ khóa tìm kiếm:

  • xuân đương tới quan niệm về thời gian
  • thơ thời gian trôi nhanh