Đề: Nét sáng tạo độc đáo thể hiện bản lĩnh của Chính Hữu trong bài thơ Đồng chí là ở mấy câu thơ cuối cùng:

Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới . .

Đầu súng trăng treo.

Phân tích ba câu thơ trên (đặc biệt đi sâu vào hình ảnh "Đầu súng trăng treo") để nêu rõ vẻ đẹp vừa hiện thực vừa lãng mạn của người lính.

HƯỚNG DẪN LÀM BÀI

Hình tượng văn học nghệ thuật là một hiện tượng đa nghĩa độc đáo. Vì vậy, nó không chỉ phản ánh hiện thực cuộc sống, mà hơn nữa, vẻ đẹp lãng mạn cũng chứa một vị trí quan trọng ở lĩnh vực nghệ thuật này. Ra đời năm 1948, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc đang bước sang giai đoạn khó khăn, gian khổ nhất, “Đồng Chí" (Chính Hữu) nhanh chóng gây được vẻ đẹp thẩm mỹ với người đọc. Chúng ta hãy một lần nữa đọc lại khổ thơ cuối để hiểu rõ cội nguồn vẻ đẹp vừa hiện thực vừa lãng mạn của người lính và sự hấp dẫn của thị phẩm:

"Đêm nay rừng hoang sương muối

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trăng treo."

Đặt ba câu thơ trên trong hệ thống toàn bài, ta mới thấy hết cái hay cái đẹp của nó, bởi người chiến sĩ chỉ làm thi sĩ khi tâm hồn có sự hòa quyện, đan xen giữa vẻ đẹp hiện thực và vẻ đẹp lãng mạn. Đọc ba câu thơ, độc giả không thấy sự hiện diện trực tiếp của người lính. Nhưng thế đứng chờ giấc đến giữa không gian thiên nhiên "rừng hoang sương muối" và lí tưởng cao đẹp "đầu súng trăng treo" cũng làm cho hình tượng các anh càng đẹp và thiêng liêng hơn. Nét sáng tạo độc đáo thể hiện bản lĩnh nghệ thuật Chính Hữu là ở chỗ đó..

Toàn bộ bài thơ Chính Hữu tập trung ca ngợi tình đồng chí, đồng đội, lí tưởng cao đẹp của người lính cụ Hồ. Tuy nhiên, ở mỗi khổ thơ, vẻ đẹp chiến sĩ hiện lên không giống nhau. Từ hoàn cảnh xuất thân khác nhau, gặp gỡ, trải qua cuộc sống chiến đấu gian khổ đến cùng chung một lí tưởng, họ đã cảm thông, gắn bó với nhau như những người tri kỉ. Nếu ở các khổ thơ đầu, vẻ đẹp đã quyện hòa cuộc sống hiện thực thì đến ba câu thơ cuối, người chiến sĩ và lí tưởng đã chắp cánh cho nhau tạo nên vẻ đẹp vừa hiện thực vừa lãng mạn:

"Đêm nay rừng hoang sương muối ".

Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới

Đầu súng trắng treo.

Con người và cảnh vật dường như đang quấn quýt, cùng xẻ chia những gian khó gửi trong chiến đấu. Đến đây, cuộc sống của người lính không phải gặp khó khăn riêng:

Áo anh sách vai

Quần tôi vài miếng vá

Miệng cười buốt giá

Chân không giày

Mà nó đã trở thành sự kính gửi khắc nghiệt chung toàn dân tộc. "Rừng hoang sương muối" không chỉ là một hiện thực, hơn nữa, đó còn là điều kiện thiên nhiên thử thách người lính. Nó gợi cho người đọc nhở đến hình ảnh đoàn quân Tây Tiến đi trong sương giữa núi rừng phía Tây của Tổ quốc: "Sài Khao sương lấp đoàn quân mỏi". Trước hiện thực đầy khó khăn ấy, người đồng chí, đồng đội của Chính Hữu vẫn vững vàng cây súng trong tay chờ giặc tới: "Đứng cạnh bên nhau chờ giặc tới" như một hành động sẵn sàng chiến đấu vì lí tưởng cao đẹp, vì độc lập tự do, hạnh phúc cho dân tộc. Với cây súng, các anh trở thành hồn linh của đất nước, của không gian và thời gian. Người lính cụ Hồ đã nhận chìm mọi khó khăn gian khổ quên đi cảnh "rừng hoang sương muối" trước mặt để đoàn kết, cùng sẵn sàng " đem thân xơ xác giữ sơn hà". Hình dáng các anh giữa thiên nhiên núi rừng trong tư thế đứng bình tĩnh, tự tin, chủ động là hình ảnh những chiến sĩ ra đi từ "áo vải chân không". Người lính không cô đơn, lạnh lẽo vì bên anh đã có đồng đội và cây súng, là những người bạn tin cậy nhất, tình đồng chí đã sưởi ấm lòng anh. Người chiến sĩ toàn tâm toàn ý hướng tới mũi súng. Lúc ấy, các anh bắt gặp một hiện tượng kì lạ:

Đầu súng trăng treo

Loading...
Xem thêm:  Tình thương là hạnh phúc của con người

Nét sáng tạo độc đáo thể hiện bản lĩnh nghệ thuật của Chính Hữu Khi thư chính là hình ảnh "Đầu súng trăng treo". Từ tình đồng chí, … những thử thách khác nhau, Chính Hữu đã tạo nên cái nhìn đầy chất thơ. Nếu hai câu thơ trên không kết hợp với hình ảnh "đầu súng trăng treo" thì nó khó có những giá trị đặc sắc. Ngược lại, nếu không có sự nâng đỡ của hai câu thơ đó thì hình ảnh sẽ bị coi là thi vị hóa cuộc sống chiến đấu của người lính. Sự quyện hợp nhuần nhuyễn giữa hiện thực và chất thơ lãng mạn, bay bổng đã làm cho "đầu súng trăng treo" trở thành một hình ảnh đẹp nhất trong thơ ca kháng chiến chống Pháp. Câu thơ chỉ vẻn vẹn bốn từ nhưng nó bao hàm cả cái tình cái ý và đặc biệt là sự cảm nhận tinh tế của Chính Hữu. Nhờ sự liệu tưởng thông minh tài tình, tâm hồn giàu cảm xúc, Chính Hữu đã gợi lên một không gian bát ngát giữa vũ trụ bao la, nó cái gì đó rất bồng bềnh, huyền bí, khó tả. Nhưng không phải là sự mơ hồ ảo não như "Trăng huyết dụ xuống bên đài kỉ niệm" (Đinh Hùng – Mê hồn ca). Hình ảnh đó gây được ấn tượng thẩm mỹ sâu sắc đối với người đọc, đồng thời, nó trở thành hình tượng đa nghĩa độc đáo của thơ ca. "Đầu súng trăng treo" được xây dựng bằng bút pháp hiện thực, nhưng kính gửi không gian "Đầu súng trăng treo" là không gian lãng mạn, siêu thực, đầy chất thơ. Tại sao vậy? Chúng ta thực sự đánh giá cao không gian nghệ thuật hiện thực của "nước mặn đồng chua", "đất cày lên sỏi đá" và đặc biệt là không gian "rừng hoang sương muối"; nó đã góp phần tô đẹp thêm hình tượng vầng trăng, cây súng. Hai hình ảnh này đối lập nhau .Vầng trăng muôn thuở vẫn gây sự hấp dẫn và sức gợi kì lạ đối với thi ca. Nhưng ở đây, trăng lại được đặt trong mối quan hệ với súng. Nó biểu tượng cho cuộc sống tươi đẹp, hòa bình, hạnh phúc của nhân loại, đồng thời, nó cũng là ước muốn vươn tới của con người. Ngược lai, súng xuất hiện biểu tượng cho chiến tranh và cái chết, nhưng súng cũng trở thành lí tưởng cao đẹp, tinh thần chiến đấu vì cuộc sống hòa bình dân tộc của người chiến sĩ.Trăng là vẻ đẹp lãng mạn, súng là hiện thực. Tuy đối lập, nhưng hai hình tượng này đã tôn vẻ đẹp cho nhau, tạo nên vẻ đẹp hoàn mỹ nhất: VẺ ĐẸP NGƯỜI LÍNH. Không phải ngẫu nhiên khi Chính Hữu đưa hai hình ảnh ngược nhau trong một câu thơ. Qua đó, ông muốn khẳng định cái khát vọng về một cuộc sống yên bình đầy chất thơ: để cho vầng trăng kia sáng mãi, trong hoàn cảnh đất nước lúc bấy giờ, mọi người phải cầm súng chiến đấu. Có thể nói, hình ảnh "Đầu súng trăng treo" là một phát hiện mới lạ, độc đáo của Chính Hữu, tài hoa như Quang Dũng, cũng chỉ cảm nhận được "súng ngửi trời" bằng bút pháp lãng mạn. Bao trùm lên hình ảnh "Đầu súng trăng treo" là một không gian tưởng tượng lãng mạn , tuy nhiên, nó được bắt nguồn từ cuộc sống hiện thực được chắt lọc dưới ngòi bút đa tài của Chính Hữu. Trước mũi súng của mình, người lính thấy trăng lặn xuống thấp dần giữa đêm khuya yên tĩnh. Chính Hữu đã trưởng thành và gắn bó với hình tương độc đáo "đầu súng trăng treo". Chính Hữu không dựng lên một tượng đài bị tráng về người lính trong thời kì kháng chiến chống Pháp và ông đã tạo nên một cặp "đồng chí" giữa súng và trắng. Nhằm khẳng định thêm vẻ đẹp giữa tình "đồng chí" con người với con người.

Tuy trước mắt, người lính vẫn gặp phải những gian khổ khắc nghiệt, nhưng lòng kiên trì sẽ giúp các anh chiến thắng. Hình tượng … súng biểu tượng cho tinh thần dũng cảm, hào hoa muôn thuở dân tộc nói chung và người lính nói riêng. Trăng và súng kết thành một không gian thơ trữ tình vừa hiện thực vừa lãng mạn. Vì lẽ đó, nó chiếm một vị trí đặc biệt trong thi ca thời kỳ kháng chiến chống Pháp.